Kar direği, karlı yollarda yol platformunun sınırını gösteren uzun bir dikmedir. Sürücüye yolun kenarını, kar temizleme ekibine de çalışacağı alanı belirler. KGM'ye göre kar, yol kenar dikmesini aşacak kadar yığılıyorsa gerekir.

Kar direği nedir sorusunun cevabı kısa, doğru dikmek ise planlama ister. Belediyede ya da yol bakım ekibinde kış hazırlığını siz yürütüyorsanız, bu yazıda direğin görevini, hangi yolda gerektiğini ve sahada dikim adımlarını bulacaksınız.

Kar direği nedir ve ne işe yarar?

Kar direği, yol kenarına dikilen ve üzerinde yansıtıcı şeritler bulunan bir işaret dikmesidir. Kar yolu ve banketi örttüğünde, yolun nerede bittiğini gösteren tek işaret çoğu zaman bu direklerdir.

KGM'nin Kar ve Buzla Mücadele Rehberi direğin iki görevini sayar. Birincisi görüş ve sürüş güvenliğidir. İkincisi, kar yoldan kaldırılırken yol platformunun sınırını belirlemektir.

İkinci görev sahada çoğu zaman gözden kaçar. Greyder ya da kar küreme aracı operatörü, direk hattına bakarak bıçağı yolun dışına taşırmadan çalışır.

Kar direği hangi yollarda gerekir?

Rehber iki koşul verir. Kar yüksekliğinin CTP yol kenar dikmesinin boyunu geçtiği yollar ve sürekli esinti olan yollar. CTP, cam elyafı takviyeli polyester demektir.

Bu koşul sahada şöyle okunur: Normal kışta kenar dikmeleriniz kar altında kalıyorsa, o kesim kar direği adayıdır. Rüzgârın karı yola taşıdığı açık arazi, sırt ve geçit kesimleri de bu listeye girer.

Direkler, rehberin ifadesiyle yol platformunu belirtecek şekilde yerleştirilir. Yani direk hattı yolun gerçek kenarını izlemelidir. Hat yoldan uzaklaşırsa ya da içeri girerse sürücüye yanlış sınır gösterir.

Kar direği ihtiyacını nasıl listelersiniz?

Direk siparişinden ya da ihaleden önce kesim kesim bir ihtiyaç listesi çıkarın. Bu liste hem projeyi hızlandırır hem de gereksiz dikimi önler.

  1. Geçen kışı hatırlayın: Kenar dikmelerinin kar altında kaldığı yolları ekip ve operatörlerle birlikte belirleyin.
  2. Rüzgârı ekleyin: Karın sürekli savrulduğu açık kesimleri ayrı not edin; rehberdeki ikinci koşul budur.
  3. Kesimi tanımlayın: Her kesim için başlangıç ve bitiş noktasını, yolun iki tarafından mı tek tarafından mı işaretleneceğini yazın.
  4. Adedi projeden alın: Direk aralığını ve adedini proje ya da idarenin şartnamesi belirler; tahmini adetle sipariş vermeyin.
  5. Takvimi kurun: Dikimin ilk kardan önce bitmesi için hazırlık, teslim ve saha işini ters sırayla planlayın.

Bu listeyi kış sonunda da güncelleyin. Hangi kesimde direğin yetmediğini ya da gereksiz kaldığını en net o dönemde görürsünüz.

Kar direği, yol kenar dikmesi ve kar siperi arasındaki fark nedir?

Bu üç ürün sık karıştırılır. Üçü de kış güvenliğine hizmet eder, ama görevleri farklıdır.

ÜrünGöreviNe zaman tercih edilir?
Yol kenar dikmesiYol kenarını gece ve kötü havada gösterirBütün yıl; kar dikme boyunu geçmiyorsa kışın da yeterlidir
Kar direğiKar altındaki yol platformunun sınırını gösterirKar kenar dikmesini aşıyorsa ya da sürekli esinti varsa
Kar siperiRüzgârla gelen karı yola ulaşmadan tutarKar birikmesinin en çok beklendiği yol kesimlerinde

Kar siperi yolu işaretlemez, kar birikmesini azaltır. Kar direği ise karı durdurmaz, yalnız yolun yerini gösterir. Rüzgârlı geçitlerde iki önlem çoğu zaman birlikte planlanır.

Kar direği nasıl dikilir?

KGM'nin KGM/70.048 poz tarifinde kar direği dikimi adet üzerinden ölçülür. Tarif işi; alan temizliği, temel kazısı, betonun çukura konması ve direğin dikilmesi olarak tanımlar. Uygulama projesine ve Karayolu Teknik Şartnamesi'ne göre yapılır.

Bu tarife göre sahadaki iş sırası şöyledir:

  1. Hazırlık: Direkleri depoda temizleyin, yansıtıcı şeritleri kontrol edin ve hasarlıları ayırın.
  2. Hat belirleme: Direk yerlerini projeye göre işaretleyin. Hat, yol platformunun kenarını izlemelidir.
  3. Alan temizliği: Dikim noktasını ot, taş ve molozdan temizleyin.
  4. Temel kazısı: Çukuru projede verilen ölçüde açın. Kazı malzemesini yola değil, kenara serin.
  5. Beton ve dikim: Projede istenen sınıftaki betonu çukura koyun, direği şakulünde dikin.
  6. Son kontrol: Direklerin aynı hizada durduğunu ve şeritlerin yola baktığını kontrol edin.

Temel derinliği, beton sınıfı ve direk aralığı gibi değerler projeden ve şartnameden alınır. KGM, Karayolu Teknik Şartnamesi'nin Kısım 522 Kar Direkleri bölümünü 15 Ocak 2025'te güncelledi. Güncel sürüm Rev.25/0115 numarasıyla KGM'nin teknik yayın portalındadır.

Kar direği ölçüleri ve malzemesi nasıl seçilir?

KGM rehberi üç malzeme sayar: ağaç, demir boru ve CTP.

Sitemizdeki kar direği 300 cm boyunda, 60 mm çaplı ve 2 mm et kalınlığında metal borudur. Elektrostatik fırın boyalıdır, üzerinde yansıtıcı şeritler bulunur. Bu tip direkler 1,5 ile 3 mm arasında farklı et kalınlıklarıyla üretilir.

Seçimde şu soruları sorun:

  • Kar yüksekliği: Normal bir kışta kar ne kadar yığılıyor? Direğin görünür kısmı bunun üstünde kalmalıdır.
  • Rüzgâr ve darbe: Kesim açık ve rüzgârlı mı, kar küreme aracı direğe sık temas ediyor mu? Bu durumda et kalınlığını idarenizle birlikte belirleyin.
  • Şeritler: Şerit rengi ve dizilişi idareye göre değişebilir. Şartnamenizde ne yazıyorsa onu uygulayın.
  • Kalıcılık: Direk her kış sökülüp yeniden mi dikilecek? Bu karar temel tipini ve depolamayı da belirler.

Karın kenar dikmesini aşmadığı kesimlerde kar direği gerekmez. Orada yol kenar dikmesi ve bakımlı yansıtıcılar yeterlidir.

Kışa girmeden kontrol listesi

Bu listeyi sezon öncesinde direk hattını baştan sona dolaşarak uygulayın.

  • Geçen kıştan eğilen, kırılan ya da eksik direkleri sayıp not edin.
  • Solmuş ya da kalkmış yansıtıcı şeritleri yenileyin.
  • Direk hattının yolun gerçek kenarını izleyip izlemediğine bakın.
  • Kenar dikmelerinin geçen kış kar altında kaldığı yeni kesimleri listeye ekleyin.
  • Kar küreme operatörleriyle direk hattını birlikte yürüyün.

Hangi ürün nerede?

Şehir içi yollarda şerit ve kenar ayırımı için delinatör nedir yazımıza da göz atabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Kar direği kaç metre olur?

Kar direkleri genellikle 3 metre boyundadır. Sitemizdeki direk de 300 cm'dir. Projenizdeki boy için idarenin şartnamesine bakın.

Kar direği hangi malzemeden yapılır?

KGM rehberi ağaç, demir boru ve CTP direkleri sayar. Sitemizdeki direk elektrostatik fırın boyalı metal borudur.

Her yola kar direği gerekir mi?

Hayır. KGM rehberine göre kar direği, kar yüksekliğinin yol kenar dikmesini aştığı ya da sürekli esinti olan yollarda gerekir.

Kar direği ile kar siperi aynı şey mi?

Değil. Kar direği yolun sınırını gösterir. Kar siperi ise rüzgârla gelen karı yola ulaşmadan tutar.

Kış hazırlığınız için ilk adım

Kontrol listesini uyguladıktan sonra direk ihtiyacınızı kesim kesim not edin. Listenizle iletişim sayfamızdan bize yazabilirsiniz; yolunuza uygun direk ve dikme tipini birlikte belirleriz.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; projenizde ilgili idarenin şartnamesi ve güncel mevzuat esastır.

Kaynaklar

FM Trafik Teknik Ekibi